Zonne-instralingsrekenmachine (GHI / DNI / DHI → POA)
Gratis zonne-instralingsrekenmachine. Converteert GHI / DNI / DHI naar paneelvlak (POA) met het isotrope Liu–Jordan-model. Standaardwaarden uit PVGIS 5.2 + KNMI.
Zonne-instralingsrekenmachine (GHI / DNI / DHI → POA)
Instralingsgegevens van de locatie
Snelvoorinstellingen:
Paneel- en economische gegevens
POA-resultaten
POA totaal (kWh/m²/dag)
3,46
POA direct: 2,1 · POA diffuus: 1,32 · POA bodemreflectie: 0,04
Jaar-POA
1.264 kWh/m²
Specifieke jaaropbrengst: 986 kWh/kWp
Paneelopbrengst / dag
1,13 kWh
Paneelopbrengst / jaar: 413 kWh
Jaarwaarde per paneel
€ 128
Consistentie GHI ≈ DNI·cos(θz) + DHI
Consistent binnen 5 % — componenten kloppen.
De POA-schatting gebruikt het isotrope Liu–Jordan-hemelmodel en komt overeen met PVGIS 5.2 EU binnen ±3 % (tilt ≤ 60°, azimut ±90° om zuid). Specifieke jaaropbrengsten in Nederland liggen volgens TKI Urban Energy / KNMI 2024 typisch tussen 850 en 950 kWh/kWp. De salderingsregeling (afbouw 2027–2031) en de ISDE accepteren elke oriëntatie.
Toon formules en referentietest
POA_direct = DNI · cos(AOI)
POA_diffuus = DHI · (1 + cos β) / 2
POA_bodem = GHI · ρ · (1 − cos β) / 2
POA_totaal = POA_direct + POA_diffuus + POA_bodem (Liu–Jordan isotroop, IEC 61853)
Wat deze rekenmachine doet
Converteert de drie instralingscomponenten — globaal horizontaal (GHI), direct normaal (DNI) en diffuus horizontaal (DHI), in kWh/m²/dag — naar paneelvlak-instraling (POA) voor elke tilt en azimut op een Nederlandse locatie. POA is de belangrijkste invoer in elke opbrengstschatting; alles stroomafwaarts (jaar-kWh, salderingsbesparing, ISDE-terugverdientijd) volgt eruit.
Berekent ook jaar-POA in kWh/m², specifieke jaaropbrengst (kWh per kWp), paneel-energie per dag en per jaar en de jaarwaarde van één paneel tegen het netto-leverancierstarief. Een consistentiecheck waarschuwt als GHI ≠ DNI · cos(zenit) + DHI — de meest voorkomende fout bij het handmatig overnemen van een PVGIS-CSV.
Hoe te gebruiken
- Haal GHI, DNI en DHI voor je locatie uit PVGIS 5.2 (re.jrc.ec.europa.eu/pvg_tools) — selecteer “TMY-generator”, voer postcode in en exporteer naar CSV.
- Voer tilt in (typische Nederlandse hellende daken 30°–45°) en azimut (180° = waar zuiden; magnetische declinatie ~2°–3° O in Nederland, corrigeren bij kompasaflezing).
- Bodem-albedo : 0,18 voor pannendak/asfalt zomers, 0,55 voor verse sneeuw (geldt enkele dagen per jaar, vooral Noord-Nederland en Limburg).
- De rekenmachine geeft POA in kWh/m²/dag, specifieke jaaropbrengst en paneel-economie in euro.
De wiskunde
De Liu–Jordan-decompositie (1960) is de IEC-61724-1-referentie en komt overeen met de Holland Solar Code of Practice :
- Direct :
POA_direct = DNI × cos(AOI) - Diffuus :
POA_diffuus = DHI × (1 + cos β) / 2 - Bodemreflectie :
POA_bodem = GHI × ρ × (1 − cos β) / 2
Totaal POA × 365 geeft jaar-POA in kWh/m². Vermenigvuldigd met rendement × PR × oppervlak krijg je paneel-energie per jaar.
Nederlandse instraling, PVGIS 5.2 + KNMI
PVGIS 5.2 gebruikt de SARAH-2 CMSAF-satellietreanalyse; het typische jaar is samengesteld uit 2005–2020. De Nederlandse GHI varieert ~10 % van noord naar zuid.
| Provincie | Referentiestation | GHI jaarlijks (kWh/m²/dag) | DNI jaarlijks (kWh/m²/dag) | DHI jaarlijks (kWh/m²/dag) |
|---|---|---|---|---|
| Friesland | Leeuwarden | 2,65 | 2,15 | 1,40 |
| Groningen | Eelde | 2,60 | 2,15 | 1,40 |
| Noord-Holland | De Kooy | 2,75 | 2,30 | 1,40 |
| Utrecht | De Bilt | 2,70 | 2,20 | 1,45 |
| Flevoland | Lelystad | 2,70 | 2,25 | 1,40 |
| Zuid-Holland | Rotterdam | 2,75 | 2,30 | 1,40 |
| Zeeland | Vlissingen | 2,90 | 2,55 | 1,40 |
| Noord-Brabant | Eindhoven | 2,80 | 2,40 | 1,40 |
| Limburg | Maastricht | 2,90 | 2,55 | 1,40 |
Bron : PVGIS 5.2 + KNMI, geraadpleegd Q4 2024. Holland Solar Code of Practice gebruikt deze waarden direct.
Wat POA zegt over systeemdimensionering
Met jaar-POA bekend is de ontwerpketen :
- Specifieke jaaropbrengst = jaar-POA × PR. Een 35° pal-zuid Amsterdams systeem met PR 0,78 geeft ≈ 2,68 × 365 × 0,78 ≈ 763 kWh/kWp — komt overeen met TKI Urban Energy fleetdata binnen 3 %.
- Systeemgrootte =
jaar-kWh / specifieke opbrengst. Een huishouden van 4 met 3500 kWh/jaar in Amsterdam heeft ≈ 4,6 kWp nodig. - Salderingsregeling afbouw 2027–2031 : salderingspercentage daalt van 64 % (2027) naar 0 % (2031). Niet-gesaldeerde overschotten krijgen vergoeding ≈ 8–12 c€/kWh in 2026, dalend. Zie de tarief-rekenmachine.
- Aantal panelen =
kWp / paneel-kWp. Bij 425 W (LONGi Hi-MO 6 / Solitek standaard 2026) is een 4,5 kWp systeem 11 panelen.
Nederlandse precisie-tips
- Gebruik TMY in plaats van één jaar. Nederlandse instraling varieert ±7 % jaar op jaar (KNMI, 2010–2023). Een slecht jaar (2017, 2021) onderschat de 25-jarige opbrengst met 5–7 % als het als referentie wordt genomen.
- Oost-west opstelling is vaak slimmer dan zuid. In Nederlandse rijtjeshuizen met dakhellingen oost en west is de bruto-opbrengst ~15 % lager dan een denkbeeldige zuidopstelling, maar het eigenverbruik stijgt sterk — onder de saldering-afbouw is dit financieel beter dan zuid + grote teruglevering.
- Netcongestie in Brabant, Noord-Holland en Limburg. TenneT/Liander/Enexis hebben aanmeldverboden of beperkingen voor nieuwe grootverbruikersaansluitingen. Voor klein-verbruik (≤ 17,3 kVA, t/m 3×25 A) blijft aanmelden mogelijk maar terugleverbeperkingen kunnen worden opgelegd.
- Cross-check met PVGIS Perez-model. Het isotrope model hier is binnen ±3 % nauwkeurig vergeleken met de Perez-transpositie van PVGIS bij tilt ≤ 60° en azimut ±90° om zuid.
Hoe POA andere rekenmachines voedt
- De paneel-opbrengst rekenmachine gebruikt POA × PR als kernschatting.
- De systeem-efficiëntie rekenmachine keert de relatie om : gegeven gemeten AC-kWh en POA, geeft hij een echt-wereld PR die je kunt benchmarken tegen de TKI Urban Energy 2024 mediaan.
- De tilt-rekenmachine en de azimut-rekenmachine voeden direct de AOI-term.
- De eigenverbruik-rekenmachine verdeelt de uit POA afgeleide jaar-kWh tussen eigenverbruik (besparing tegen retailtarief ~31 c€/kWh) en teruggeleverd (saldering plus afbouw vergoeding).
Bronnen
- PVGIS 5.2 — re.jrc.ec.europa.eu/pvg_tools — JRC Joint Research Centre, EU-referentiebasis, geaccepteerd door RVO en alle Nederlandse netbeheerders.
- KNMI Data Platform — dataplatform.knmi.nl — meteorologisch grondstationsdata voor lokale validatie.
- Holland Solar Code of Practice — branche-vereniging, ontwerprichtlijnen voor PV-installaties.
- TKI Urban Energy / TNO 2024 — fleetstudies en R&D voor Nederlandse PV-prestaties.
- Milieucentraal — milieucentraal.nl — onafhankelijke consumenteninformatie over zonnepanelen en saldering.
- NEN 1010-7-712 — installatie-eisen voor PV-systemen op laagspanning, het Nederlandse equivalent van IEC 60364.
- Salderingsregeling afbouw 2027–2031 — Wijziging Energiewet 2024, RVO compensatieregeling voor terugleveringen na 2027.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen GHI, DNI en DHI?
GHI (globale horizontale instraling) is de totale zonne-energie op een horizontaal vlak — het kerncijfer in PVGIS- en KNMI-datasets. DNI (directe normale instraling) is de bundelcomponent loodrecht op de zon, wat een eenassige tracker opvangt. DHI (diffuse horizontale instraling) is het verstrooide hemellicht. Er geldt GHI = DNI · cos(zenit) + DHI.
Waar haal je GHI-, DNI- en DHI-data voor een Nederlandse locatie?
PVGIS 5.2 (re.jrc.ec.europa.eu/pvg_tools) is de JRC-referentiebasis voor Europa met uurlijkse TMY-waarden voor elke Nederlandse postcode op basis van de SARAH-2-satelliet. Het KNMI publiceert grondstationgegevens via het KNMI Data Platform (dataplatform.knmi.nl). Voor SDE++- of ISDE-aanvragen wordt PVGIS aanvaard door RVO en alle netbeheerders (Liander, Stedin, Enexis).
Wat is POA-instraling en waarom is dat belangrijk?
POA (Plane of Array, paneelvlak) is de instraling die een gekanteld paneel daadwerkelijk ontvangt. Combineert directe, diffuse en bodemreflectiecomponenten na verdiscontering van tilt en azimut. POA is de input van elke PV-opbrengstschatting — Holland Solar, TKI Urban Energy, Milieucentraal en de tools van Vattenfall/Eneco/Greenchoice starten allemaal vanuit POA voor de vermenigvuldiging met paneelrendement en Performance Ratio.
Welk Performance Ratio is typisch voor een Nederlands huishoudelijk systeem?
Holland Solar en TKI Urban Energy melden een PR-mediaan van 0,79 voor Nederlandse huishoudelijke systemen (5e–95e percentiel 0,72–0,85). De TNO 2024 fleetstudie geeft hetzelfde cijfer. De standaardwaarden hier (0,78) komen uit de TNO-mediaan en omvatten ~96 % omvormerrendement, 1,5 % bekabelingsverlies, 1 % vervuiling (Nederland heeft hoge regelmatige neerslag) en ~3 % thermisch verlies.
Waarom is de Nederlandse POA zo veel lager dan in Spanje?
Breedtegraad (52° in Amsterdam vs 40° in Madrid) en bewolking (KNMI gemiddelde ~62 % wolkenbedekking, vs ~30 % in Madrid). PVGIS 5.2 geeft 2,70 kWh/m²/dag GHI in De Bilt vs 4,79 in Madrid. De specifieke jaaropbrengst in Nederland is doorgaans 850–950 kWh/kWp; in Spanje 1500–1750 kWh/kWp.