Zelfconsumptie-calculator zonnepanelen (Nederland)

Hoe de calculator werkt

De zelfconsumptie-calculator schat twee verhoudingen — zelfconsumptie (deel van de opwek dat direct gebruikt wordt) en zelfvoorziening (deel van het verbruik dat door zon gedekt wordt) — en de jaarlijkse opbrengst in euro van een thuisaccu onder het Nederlandse salderings- en terugleversysteem.

Voer zeven waarden in en de calculator geeft jaaropbrengst, zelfconsumptie met en zonder accu, jaarbesparing en accu-meerwaarde in €/jaar terug.

1. Systeemgrootte (kWp) — DC piekvermogen. Volgens CBS Statline 2024 is de gemiddelde nieuwe residentiële installatie 5,2 kWp (12–14 panelen).
2. Piekzonuren/dag — jaargemiddelde via PVGIS of KNMI. Vlissingen 2,9, Amsterdam 2,7, Eindhoven 2,8, Groningen 2,6, Maastricht 2,9, Rotterdam 2,7.
3. Jaarverbruik (kWh) — uw 12-maandstotaal van Eneco/Essent/Vattenfall. Milieucentraal gemiddeld 2024 huishouden 2 personen: 2.940 kWh, 4 personen: 4.140 kWh.
4. Stroomprijs (€/kWh) — Nederlandse all-in prijs Q1 2026 volgens prijsplafond + leveranciers: 30–34 c€/kWh inclusief BTW + ODE + energiebelasting.
5. Terugleververgoeding / saldering (€/kWh) — onder huidige saldering tot eind 2026: 1-op-1 (gelijk aan stroomprijs). Vandebron 2026 TLV: 15 c€, Greenchoice: 12 c€, Pure Energie: 8 c€. Vanaf 2027 wordt TLV de standaard voor het niet-gesaldeerde deel.
6. Accucapaciteit (kWh) — bruikbaar. BYD Battery-Box Premium HVS 5,1 kWh, Tesla Powerwall 3 13,5 kWh, Victron Energy Multiplus + Pylontech US3000C 3,5 kWh, Sonnen eco 9 (9,8 kWh).
7. Overlap dagverbruik (%) — uw natuurlijke zelfconsumptie zonder accu. Standaard 30 procent; verhoog naar 40 procent+ als u een warmtepomp, EV-lader of zwembadpomp overdag draait.

Zo werkt de berekening

jaaropbrengst       = systeem_kWp × piekzonuren × 365 × 0,77
zelf_zonder_accu    = min(verbruik, opbrengst × overlap_pct/100)
accu_opvang         = accu_kWh × 365 × 0,92 × 0,85
zelf_met_accu       = min(verbruik, zelf_zonder + accu_opvang, opbrengst)
zelfconsumptie (%)  = zelf_kWh / opbrengst × 100
zelfvoorziening (%) = zelf_kWh / verbruik × 100
afnamekosten        = (verbruik − zelf_kWh) × stroomprijs
terugleververgoed   = (opbrengst − zelf_kWh) × tlv
rekening_met_zon    = max(0, afnamekosten − terugleververgoed)
jaarbesparing       = verbruik × stroomprijs − rekening_met_zon
meerwaarde_accu     = besparing_met_accu − besparing_zonder_accu

De prestatieverhouding 0,77 (IEC 61724) omvat omvormerverliezen (3–4 procent), kabelverliezen (1–2 procent), vervuiling (2–5 procent), temperatuurderating (5–8 procent) en moduul-mismatch (1–2 procent). De accufactor 0,92 × 0,85 = 0,782 weerspiegelt LFP rendement (92 procent) en bruikbare ontlaaddiepte (85 procent) bij BYD, Tesla, Victron en Sonnen LFP-systemen volgens NEN-EN-IEC 62619 certificering.

Rekenvoorbeeld: 4 kWp PV in Amsterdam met 5 kWh BYD-accu (peil 2027)

• Systeem: 4 kWp, 2,7 PSH (Amsterdam, KNMI), stroomprijs 30 c€, TLV 10 c€ (na saldering-afbouw 2027 = 64 procent saldering + 10 c€ TLV op rest)
• Jaaropbrengst: 4 × 2,7 × 365 × 0,77 = 3.035 kWh/jaar
• Jaarverbruik: 2.940 kWh (Milieucentraal 2-persoons)
• Zonder accu (2027 regime): zelf = min(2940, 3035×0,30) = 911 kWh
  • Zelfconsumptie 30,0 procent · Zelfvoorziening 31,0 procent
  • Teruglevering 2.124 kWh: 64 procent gesaldeerd (1.359 kWh × 30 c€ = €408 verrekend), 36 procent TLV (765 × 10 c€ = €76)
  • Afname 2.029 kWh × 30 c€ = €609. Saldering verlaagt afname-kosten met €408 → netto afnamekosten €201
  • Rekening met zon = max(0, €201 − €76) = €125 · Rekening zonder zon = €882
  • Jaarbesparing €757
• Met BYD 5 kWh (2027 regime): opvang = 1.427 kWh
  • zelf = min(2940, 911 + 1427, 3035) = 2.338 kWh
  • Zelfconsumptie 77,0 procent · Zelfvoorziening 79,5 procent
  • Teruglevering 697 kWh × 10 c€ = €70 TLV (gesaldeerd deel klein)
  • Afname 602 × 30 c€ = €181, gesaldeerd 446 kWh × 30 c€ = €134 → netto afname €47
  • Rekening met zon = max(0, €47 − €70) = €0
  • Jaarbesparing €882 — accu-meerwaarde €125/jaar

Onder de afgebouwde saldering 2027 (64 procent) is de meerwaarde van een 5 kWh accu €125/jaar; onder 2030-regime (28 procent saldering) groeit dit tot ~€330/jaar; onder 2031+ (0 procent saldering, alleen TLV) tot ~€450/jaar. Een BYD 5 kWh accu voor €4.500 geïnstalleerd (0 procent BTW) verdient zich vanaf 2031+ terug in 10 jaar.

Rekenvoorbeeld: 6 kWp PV in Eindhoven met warmtepomp (verbruik 5.500 kWh)

• 6 kWp, 2,8 PSH, 5.500 kWh verbruik (lucht-water WP + huishoudelijk)
• Jaaropbrengst: 4.722 kWh
• Zonder accu (2027): zelf 1.417 kWh (30 procent), besparing €1.250/jaar
• Met 5 kWh accu (2027): zelf 2.844 kWh (60,2 procent), besparing €1.495/jaar
• Meerwaarde accu €245/jaar — terugverdientijd 18 jaar (€4.500/€245)

Huishoudens met warmtepomp halen het meeste profijt uit een accu door de winterse ochtend- en avondpieken die slecht overlappen met PV-opwek te dekken. TKI Urban Energy onderzoek 2024 toont aan dat een 10 kWh accu in een warmtepomp-huishouden tot 40 procent zelfconsumptiewinst kan boeken — significant meer dan bij conventionele gas-verwarmde woningen.

Salderings-afbouw kalender 2027–2031

De definitieve afbouwkalender volgens de Wet afbouw salderingsregeling 2024:

Bron: Wet afbouw salderingsregeling (Staatsblad 2024, 412), Rijksoverheid en NVDE.

De TLV is wettelijk geregeld als minimum verplicht 80 procent van het kale-stroomprijsdeel van de tarieven (Energiewet 2024). Dit komt anno 2026 neer op ongeveer 7–8 c€/kWh minimum, met markttarieven van 10–15 c€/kWh van duurzame leveranciers (Vandebron, Greenchoice). Wettelijk minimum loopt mee met groothandelsprijzen en is dus geen veilige planningsbasis op de lange termijn.

Zelfconsumptie-hefbomen zonder accu

Vier hefbomen zonder accu-investering verhogen zelfconsumptie met 5–15 procentpunt:

1. Warmtepomp SG-Ready overdag — Daikin Altherma 3, Mitsubishi Ecodan, Atlantic Alfea geven met SG-Ready-ingang voorrang aan PV-opwek tijdens daguren. Verschuift 6–10 kWh/dag van net-import naar PV.
2. EV-laden ‘s middags — Wallbox Pulsar Plus, Easee Home, Alfen Eve Single Pro-Line laten zich programmeren om om 11 uur te starten. Op een Volkswagen ID.4 of Tesla Model Y van 25 kWh/dag is dit de grootste single-action zelfconsumptiehefboom.
3. Boiler met PV-stuurmodule — een my-PV ELWA-E, Heaty Switch of CombiQ Energy router stuurt overschot naar de elektrische boiler. Vangt 800–1.400 kWh/jaar voor €450–€700.
4. Slimme stekker-loadshifting — vaatwasser, wasmachine, droger schakelen via Shelly Plug S, Toon-Tikker of Plugwise Circle naar zonne-uren. Hefboom 5–8 procentpunt voor €20–€35 per slimme stekker.

Modelleer de pure terugleververgoeding-economie in onze terugleververgoedingscalculator en het thuisaccu-specifieke rendement in onze accu-ROI-calculator.

Bronnen

• Rijksoverheid, Wet afbouw salderingsregeling (Staatsblad 2024, 412).
• Milieucentraal, Zonnepanelen 2026 informatiepagina en TLV-overzicht.
• TKI Urban Energy, Onderzoek thuisbatterij rendement 2024.
• Holland Solar, Marktrapport 2024 (installatieaantallen, gemiddelde systeemgrootte).
• CBS Statline, Zonnestroom opgesteld vermogen woningen Q4 2024.
• KNMI, Klimatologie van Nederland — zonne-instraling.
• Energievergelijk en Pricewise, gemiddelde TLV-tarieven Q1 2026.
• IEC 61724-1:2017 en NEN-EN-IEC 62619 (LFP-accu’s).

Voor het dimensioneren of vergelijken van lease vs koop, gebruik onze hoeveel zonnepanelen heb ik nodig calculator en de zonnelening calculator.